आई होणे हा कोणत्याही महिलेच्या आयुष्यातील सर्वात आनंदाचा आणि स्पेशल क्षण असतो. पण, तुम्हाला माहिती आहे का? तुमचं शरीर तुम्ही गरोदर राहिल्याचे संकेत खूप आधीपासून देऊ लागते. अनेकदा आपल्याला वाटते की फक्त 'पाळी चुकणं' अर्थात 'पिरीयड्स मिस होणं' हेच प्रेग्नन्सीचं एकमेव लक्षण आहे, पण तसं नाही.
या ब्लॉग मध्ये आपण प्रेग्नन्सीच्या अशा अनेक लक्षणांबद्दल जाणून घेणार आहोत, जे तुम्हाला तुमच्या शरीरातील बदलांची ओळख करून देतील.
1. पाळी चुकणं / पिरीयड्स मिस होणं
हे प्रेग्नन्सीचं सर्वात पहिलं आणि महत्त्वाचं लक्षण मानलं जातं. जर तुमचं पाळीचं चक्र (Menstrual Cycle) नियमित असेल आणि अचानक पिरीयड्स थांबले, तर ही प्रेग्नन्सीची पहिली पायरी असू शकते.
• असे का होते? - जेव्हा गर्भधारणा होते, तेव्हा शरीर प्रोजेस्टेरॉन नावाचे हार्मोन तयार करू लागते, ज्यामुळे पिरीयड्स थांबतात.
पण कधीकधी तणाव किंवा आजारपणामुळेही पिरीयड्स उशिरा येऊ शकतात, त्यामुळे फक्त यावर अवलंबून न राहता टेस्ट करणे गरजेचे आहे.
2. मॉर्निंग सिकनेस
नावाप्रमाणेच हे लक्षण फक्त सकाळीच येते असे नाही, तर ते दिवसा किंवा रात्री कधीही जाणवू शकते.
• मळमळणे: सकाळी उठल्याबरोबर मळमळल्यासारखे वाटणे.
• उलट्या होणे: काहीही खाल्ले की उलट्या होणे.
• असे का होते? शरीरातील इस्ट्रोजेन आणि प्रोेजेस्टेरॉन हार्मोन्सची पातळी वाढल्यामुळे पचनक्रिया मंदावते, परिणामी मळमळ जाणवते.
हे देखील वाचा: वंध्यत्व म्हणजे काय? जाणून घ्या वंध्यत्वाची कारणे, लक्षणे ...
3. स्तनांमध्ये बदल
प्रेग्नन्सीच्या सुरुवातीच्या दिवसांत तुमच्या स्तनांमध्ये काही बदल जाणवू शकतात:
• स्तनांना स्पर्श केल्यावर दुखणे किंवा ते जड वाटणे.
• स्तनांचा आकार थोडा वाढल्यासारखा वाटणे.
• निप्पलच्या भोवतालचा भाग अधिक गडद होणे.
हे बदल शरीराला पुढील स्तनपानासाठी (Breastfeeding) तयार करत असतात.
4. वारंवार लघवीला होणे
जर तुम्हाला नेहमीपेक्षा जास्त वेळा लघवीला जावं लागत असेल, तर हे प्रेग्नन्सीचं लक्षण असू शकतं.
• कारण: प्रेग्नन्सीमध्ये शरीरातील रक्ताचे प्रमाण वाढते. यामुळे किडनीला जास्त काम करावे लागते आणि लघवीचे प्रमाण वाढते. तसेच, गर्भाशयाचा आकार वाढल्यामुळे तो ब्लॅडरवर दाब देतो.
5. खूप थकवा जाणवणे
काहीही काम न करता जर तुम्हाला खूप अशक्तपणा किंवा झोप येत असेल, तर तुमचं शरीर प्रेग्नन्सीसाठी ऊर्जा खर्च करत आहे असं समजावं.
गरोदरपणात प्रोेजेस्टेरॉन या हार्मोनमुळे तुम्हाला सतत झोप येते. अशा वेळी शरीराला पुरेसा आराम द्या आणि सकस आहार घ्या.
हे देखील वाचा: मासिक पाळी विषयी माहिती, लक्षणे, समस्या, आणि शंका
6. अन्नाची आवड-निवड बदलणे
प्रेग्नन्सीमध्ये तुमच्या जिभेची चव अचानक बदलू शकते.
एखादी गोष्ट (उदा. आंबट, तिखट) खाण्याची तीव्र इच्छा होणे, आधी आवडीचे असणारे पदार्थ आता नकोसे वाटणे, अन्नाचा किंवा मसाल्यांचा वास सहन न होणे (ज्याला Strong sense of smell म्हणतात) असे बदल जाणवू शकतात.
7. स्पॉटिंग आणि पोटात दुखणे
पाळी येण्याच्या तारखेच्या आसपास हलकी Spotting (रक्ताचे थेंब) दिसू शकते. याला Implantation Bleeding म्हणतात.
• हे पाळीपेक्षा वेगळे कसे असते? - याचा रंग फिकट गुलाबी किंवा तपकिरी असतो आणि हे खूप कमी प्रमाणात असते.
यावेळी पोटात हलक्या कळा येऊ शकतात, ज्या पिरीयड्सच्या कळांसारख्याच वाटतात.
हे देखील वाचा: फॅलोपीअन ट्यूब म्हणजे काय? याचे कार्य आणि अडथळ्याचे परिणाम
8. मूड स्वींग्स
विनाकारण रडू येणे, चिडचिड होणे किंवा अचानक खूप आनंद होणे, याला मूड स्वींग्स म्हणतात.
हे हार्मोन्सच्या बदलांमुळे होते. तुमच्या भावनांवर तुमचे नियंत्रण राहत नाही. अशा वेळी तुमच्या जोडीदाराची साथ खूप महत्त्वाची असते.
9. बद्धकोष्ठता आणि गॅसेस
पचन संस्थेवर होणाऱ्या परिणामामुळे तुम्हाला पोट फुगल्यासारखे वाटू शकते.
हार्मोन्समुळे पचनक्रिया संथ होते, ज्यामुळे बद्धकोष्ठतेचा (Constipation) त्रास होतो. भरपूर पाणी पिणे आणि फायबरयुक्त आहार घेणे हा यावर उत्तम उपाय आहे.
10. डोकेदुखी आणि चक्कर येणे
रक्ताभिसरण (Blood Circulation) वाढल्यामुळे आणि रक्तातील साखर (Blood Sugar) कमी-जास्त झाल्यामुळे सुरुवातीच्या काळात डोकेदुखी किंवा चक्कर येऊ शकते.
हे देखील वाचा: फर्टिलिटी आणि झोप: चुकीचा 'स्लीप पॅटर्न' गर्भधारणा थांबवतो?
प्रेग्नन्सी टेस्ट कधी करावी?
वरीलपैकी कोणतीही लक्षणे दिसत असतील, तर खात्री करण्यासाठी प्रेग्नन्सी टेस्ट करणे आवश्यक आहे.
घरच्या घरी लघवीची चाचणी: मेडिकल स्टोअरमधून 'प्रेग्नन्सी किट' आणून तुम्ही घरीच लघवीची चाचणी करू शकता.
योग्य वेळ: सकाळी उठल्यावरची पहिली लघवी टेस्टसाठी वापरावी, कारण त्यात hCG हार्मोनचे प्रमाण जास्त असते.
ब्लड टेस्ट: अधिक खात्रीसाठी डॉक्टरांकडे जाऊन ब्लड टेस्ट करणे सर्वात उत्तम.
काही महत्त्वाच्या टिप्स -
जर तुम्हाला वाटतेय की तुम्ही प्रेग्नंट आहात, तर खालील गोष्टींचे पालन करा:
✓ डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय कोणतेही औषध घेऊ नका.
✓ आहारात फळे, पालेभाज्या आणि दूध यांचा समावेश करा.
✓ दिवसातून किमान 8 ते 10 ग्लास पाणी प्या.
✓ व्यसनांपासून पूर्णपणे दूर राहा.
निष्कर्ष -
प्रेग्नन्सीची लक्षणे प्रत्येक स्त्रीमध्ये वेगवेगळी असू शकतात. काहींना ही सर्व लक्षणे जाणवतात, तर काहींना काहीच जाणवत नाही. तुमचे शरीर तुम्हाला काय सांगतेय, याकडे लक्ष द्या. जर तुम्हाला शंका असेल, तर लगेच स्त्रीरोग तज्ज्ञ (Gynaecologist) यांचा सल्ला घ्या.
हा काळ तुमच्यासाठी आणि तुमच्या बाळासाठी खूप महत्त्वाचा आहे. आनंदी राहा आणि या नवीन प्रवासाचा आनंद घ्या!
सामान्यतः विचारले जाणारे प्रश्न -
1. पिरीयड्स मिस न होता प्रेग्नन्सी असू शकते का?
हो, काही महिलांमध्ये हलकी spotting होऊ शकते, त्यामुळे पिरीयड्ससारखं वाटू शकतं.
2. मॉर्निंग सिकनेस सगळ्यांनाच होतो का?
नाही, काही महिलांना मळमळ किंवा उलट्या होत नाहीत आणि तेही नॉर्मल आहे.
3. प्रेग्नन्सीची लक्षणे किती दिवसात दिसायला लागतात?
साधारण गर्भधारणा झाल्यानंतर 7–14 दिवसांत काही सुरुवातीची लक्षणे दिसू शकतात.
4. घरची प्रेग्नन्सी टेस्ट कधी करावी?
पिरीयड्स मिस झाल्यानंतर 5–7 दिवसांनी टेस्ट केल्यास रिझल्ट अधिक अचूक येतो.
5. थकवा जाणवणं हे प्रेग्नन्सीचं लक्षण असू शकतं का?
हो, हार्मोन्समधील बदलांमुळे सुरुवातीला जास्त थकवा जाणवतो.
6. लक्षणे नसली तरी प्रेग्नन्सी असू शकते का?
हो, काही महिलांना कोणतीही ठळक लक्षणे न जाणवता देखील प्रेग्नन्सी असू शकते.
